|
Μύθοι & Αλήθειες για την Προπόνηση Δύναμης σε νεαρούς Αθλητές
Βαβέτσης Γιώργος Ph.D.Κλινικός ΕργοφυσιολόγοςΠροπονητής Πετοσφαίρισης
Η ανάπτυξη της μυϊκής δύναμης σε νεαρούς αθλητές έχει λάβει μεγάλο μερίδιο των επιστημονικών ερευνών αλλά και της ιατρικής κάλυψης και φροντίδας τα τελευταία χρόνια. Παρά την ήδη διαδεδομένη πεποίθηση ότι η προπόνηση ανάπτυξη δύναμης είναι ανασφαλής και αναποτελεσματική για νέους αθλητές, οι σπουδαιότερες οργανώσεις υγείας, όπως το Αμερικάνικο Κολλέγιο της Ιατρικής των Σπόρ, American College of Sports Medicine (ACSM), η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής (ΑΑΡ) και το Εθνικό Συμβούλιο Ανάπτυξης Δύναμης (NSCA), υποστηρίζουν πλέον την συμμετοχή των παιδιών σε κατάλληλα σχεδιασμένα αλλά και με την ανάλογη επίβλεψη προγράμματα για την ανάπτυξη της μυϊκής δύναμης..
Εκτός από την αύξηση της μυϊκής δύναμης των νεαρών αθλητών, η τακτική συμμετοχή σε ένα πρόγραμμα ενδυνάμωσης μπορεί να βελτιώσει και όλες τις παραμέτρους αυτής (Μέγιστη Δύναμη, Ισχύ, Υπερτροφία, Αυξημένη Τοπική Μυϊκή Αντοχή), τη σύσταση του σώματος, αλλά και των αθλητικών τους επιδόσεων. Μάλιστα, η συμμετοχή σε ένα πρόγραμμα μεταβατικής περιόδου (Off-season) που θα πρέπει να περιλαμβάνει ασκήσεις ενδυνάμωσης μπορεί να μειωθεί η συχνότητα εμφάνισης τραυματισμών. Είναι σημαντικό επίσης να θυμόμαστε, ότι η προπόνηση δύναμης είναι μια δραστηριότητα η οποία είναι διαφορετική από τον αγωνιστικό αθλητισμό της άρσης βαρών και θα πρέπει να μην την συνδέουμε με ακραίες επιβαρύνσεις.
Ο όρος προπόνηση δύναμης αναφέρεται σε μια μέθοδο κλιμάκωσης των αντιστάσεων, που έχει σχεδιαστεί για να αυξηθεί η ικανότητα ενός αθλητή, να αντισταθεί με διαφορετικούς τρόπους, σε μια εξωτερική επιβάρυνση. Ο στόχος της προπόνησης δύναμης των νέων αθλητών όμως, έγκειται, στο να μην δούμε ανταγωνιστικά ποιο από τα παιδιά είναι το δυνατότερο, αλλά να δούμε ποιο από αυτά έχει βελτιωθεί μυοσκελετικά και νευρομυϊκά, ώστε να μπορέσουμε να τα εκθέσουμε στην αποτελεσματική ασφάλεια που μας παρέχουν οι μέθοδοι προπόνησης για μυϊκή ανάπτυξη με διασκεδαστικό τρόπο.
Η πιο κοινή ανησυχία που συνδέεται με την προπόνηση δύναμης των νεαρών αθλητών, είναι η πεποίθηση ότι αυτό το είδος της άσκησης θα προκαλέσει βλάβη στην ανάπτυξη των παιδιών. Παρά το γεγονός ότι σε κάποιες μελέτες έχουν πράγματι σημειωθεί κατάγματα μετά από άρση αντιστάσεων, οι περισσότεροι από αυτούς τους τραυματισμούς συνέβησαν σαν αποτέλεσμα κακής προπόνησης, υπερβολικού όγκου και έντασης, αλλά και στην ελλιπή κατάρτιση από τον υπεύθυνο ενήλικα της επίβλεψης. Συνήθως τα παιδιά τραυματιζόταν, ενώ προσπαθούσαν να σηκώσουν μέγιστο βάρος σε ένα περιβάλλον χωρίς επιτήρηση. Στην πραγματικότητα, τα πρόσφατα ευρήματα δείχνουν ότι η προπόνησης δύναμης κατά την παιδική ηλικία και την εφηβεία μπορεί πραγματικά να κάνουν τα οστά πιο ισχυρά και πυκνά, αυξάνοντας μάλιστα σχεδόν στο διπλάσιο την εγκάρσια διατομή τους. Δεν υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία που να υποδηλώνουν ότι η προπόνηση δύναμης για νεαρούς αθλητές, είναι πιο επικίνδυνη, από την συμμέτοχή τους σε οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα.
Κατά το σχεδιασμό των προγραμμάτων προπόνησης δύναμης για τους νεαρούς αθλητές, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι τα παιδιά δεν είναι μικρογραφία των ενηλίκων. Οι νεαροί αθλητές είναι ανατομικά, φυσιολογικά και ψυχολογικά ανώριμοι, και αυτή η μοναδικότητα θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την εφαρμογή των προγραμμάτων ανάπτυξης μυϊκής δύναμης. Παρά το γεγονός ότι όλοι όσοι συμμετέχουν, πρέπει να κατανοούν τους κινδύνους και τα οφέλη της προπόνησης δύναμης, από ένα νεαρό αθλητή όμως δεν πρέπει να αναμένεται να κατανοεί τις περίπλοκες δράσεις των μυών και των κινήσεων. Εστιάζουμε λοιπόν στην διδασκαλία της κίνησης, και όχι μόνο ενός μυός ή μιας ομάδας μυών.
Από πλευράς εξοπλισμού και χρήσης προπονητικών βοηθημάτων, ασκήσεις με το σωματικό βάρος, θεωρούνται αποτελεσματικές για τις ηλικίες αυτές, συνδυάζοντας τις θεραπευτικές μπάλες, τις πλατφόρμες ισορροπίας, τους ιμάντες και τα σχοινιά. Το επίκεντρο της κάθε περιόδου άσκησης με προγράμματα ανάπτυξης δύναμης, θα πρέπει να έχει ανάλογη μορφή, ώστε να μην επηρεάζει την τεχνική δεξιότητα του νεαρού αθλητή. Πάνω από όλα, τα προγράμματα άσκησης για τους νεαρούς αθλητές, θα πρέπει να είναι υπό συνεχή επιτήρηση από έμπειρους ενήλικες. Μια περίληψη των κατευθυντηρίων γραμμών της ανάπτυξης δύναμης των νεαρών αθλητών παρουσιάζονται παρακάτω.
• Ένας δάσκαλος σε αναλογία 1:10 παιδιών τουλάχιστον, μπορεί να παρέχει επαρκή εποπτεία. Όταν τα παιδιά μαθαίνουν νέες ασκήσεις, η στενότερη εποπτεία μπορεί να απαιτηθεί.
• Βεβαιωθείτε ότι το περιβάλλον είναι απαλλαγμένο από κινδύνους.
• Ο χώρος άσκησης πρέπει να είναι καλά φωτισμένος και να αερίζεται επαρκώς.
• Ενθαρρύνουμε τους νεαρούς αθλητές να πίνουν νερό, ακόμη και αν αυτοί δεν διψούν.
• Πριν από κάθε πρόγραμμα μυϊκής ενδυνάμωσης να προηγείται δυναμικό ζέσταμα των αθλητών.
• Ξεκινήστε με 1 set των 10 έως 15 επαναλήψεων για 6 έως 8 ασκήσεις που επικεντρώνονται στις μεγάλες μυϊκές ομάδες των άνω και κάτω άκρων.
• Μέγιστη ανύψωση δεν συνιστάται
• Δύο με τρεις προπονήσεις την εβδομάδα επαρκούν.
• Πολυαρθρικές ασκήσεις μπορεί να εισαχθούν σταδιακά, ανάλογα με τις ατομικές ανάγκες και ικανότητες του κάθε νεαρού αθλητή
• Να μεταχειριζόμαστε τα παιδιά με σεβασμό, και να τους μιλάμε στην γλώσσα την οποία κατανοούν.
• Η προπόνηση δύναμης θα πρέπει να είναι ένα μέρος ενός συνολικού προγράμματος εκγύμνασης.
• Κρατήστε τη διασκέδαση ψηλά !!!
ΣΕΞ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
Μια από τις πιο φυσιολογικές λειτουργίες του ανθρώπου τείνει να χαρακτηριστεί ως ¨υπέρβαση¨ στο χώρο του αθλητισμού, εξαιτίας των καταχρήσεων που πολλές φορές γίνονται. Μερικοί το σεξ το αντιμετωπίζουν υποκριτικά, σαν κάτι βρώμικο και ανήθικο, το οποίο πιστεύουν ότι κάνει τους αθλητές ανάξιους να πρωταγωνιστήσουν, όταν αυτό πραγματοποιηθεί λίγες μόνο ώρες πριν την αναμέτρηση. Ο πουριτανισμός αυτός συνεχίζεται μέχρι σήμερα και πολλές φορές διαιωνίζεται στις μικρές κοινωνίες (ομάδες) ενώ έρχεται σε αντίθεση με την εικόνα των αθλητών, ως σύμβολα και είδωλα.
Πολλοί πιστεύουν, αθλητές ή όχι, ότι με την σεξουαλική πράξη επιτυγχάνονται θεαματικά αποτελέσματα απώλειας ενέργειας, εκεί κάνουν λάθος. Για ένα αθλητή με βάρος 70 κιλών η έντονη άσκηση, κατά μέσο όρο, θα τον κάνει να κάψει 15-22 θερμίδες το λεπτό, ενώ απλοί άνθρωποι με καθημερινές δραστηριότητες δεν θα έχουν απώλειες μεγαλύτερες από 5-7 θερμίδες το λεπτό, κάνοντας σεξ. Άρα λοιπόν το σεξ δεν αποτελεί μεγάλη επιβάρυνση, όσο αυτή αφορά την φυσική κατάσταση των αθλητών.
Διάφορες έρευνες που πραγματοποιήθηκαν, παρουσίασαν αποτελέσματα υψηλής ηλεκτρομυϊκής διεγερσιμότητας των μυών των ποδιών και χεριών σε κατάσταση έντονης σεξουαλικής επαφής. Μεγάλη δραστηριοποίηση υπήρχε και στο αναπνευστικό και καρδιαγγειακό σύστημα, με αυξημένους χτύπους της καρδιάς, ενώ υπήρχε αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Παρουσιάζονται ωστόσο σημαντικές ορμονικές μεταβολές που μερικές φορές έχουν θετικές και άλλες φορές αρνητικές επιδράσεις στην απόδοση των αθλητών.
Η τεστοστερόνη είναι κατ΄ εξοχήν ανδρική ορμόνη, που όμως επηρεάζεται η συγκέντρωσή της από την ψυχολογική κατάσταση του αθλητή, την απώλεια βάρους, την επιβάρυνση που ο αθλητής έχει δεχτεί και βέβαια την σεξουαλική δραστηριότητά του. Αυτές οι μεταβολές έχουν συνδεθεί με τον όγκο, τον αριθμό σπερματοζωαρίων, το ΡΗ και την χαμηλή κινητικότητα του σπέρματος, όπως επίσης και την μεταβολή ορισμένων μορφολογικών χαρακτηριστικών του. Η μείωση της τεστοστερόνης, μειώνει την επιθετικότητα και την δίψα για νίκη (έλλειψη κινήτρων). Καμία έρευνα όμως δεν αναφέρει ότι υπάρχει συσχέτιση αυξημένης ψυχολογικής διάθεσης και υψηλών επιπέδων τεστοστερόνης.
Οι μεταβολές των επιπέδων της ορμόνης κορτιζόλη (εκκρίνεται από τα επινεφρίδια), της τεστοστερόνης, καθώς και του λόγου αυτών των δύο, μας δείχνουν το πλαίσιο της προπονητικής υπερκόπωσης των αθλητών. Πολλοί προπονητές και ερευνητές προσπαθούν να αυξήσουν τα επίπεδα της τεστοστερόνης και να μειώσουν αυτά της έκκρισης κορτιζόλης για να μεγιστοποιήσουν την απόδοση των αθλητών. Αυτές οι τιμές υπόκεινται σε έλεγχο από την Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή (ΔΟΕ) και τιμωρούνται αν υπερβούν τα όρια, με αυστηρές ποινές.
Σε οποιαδήποτε σωματική δραστηριότητα, το σώμα χρησιμοποιεί τους ανάλογους μύες για να αντεπεξέλθει. Κατά την διάρκεια της σεξουαλικής επαφής σχεδόν όλο το σώμα μετέχει ενεργά. Ο Arnold Kegel όμως παρατήρησε ότι ο ηβοκοκκυγικός μυς (PC)-Αποτελεί τμήμα του πυελικού σώματος- χρησιμοποιείται με συχνότητα 0,8 φορές/ sec κατά την διάρκεια του οργασμού και στα δύο φύλα. Μήπως πρέπει άραγε να προπονήσουμε τον PC;
Το σεξ μπορεί όμως να έχει και αρνητικές ψυχολογικές συνέπειες ιδίως όταν δεν προσφέρει ικανοποίηση. Στην περίπτωση ενός νέου παρτενέρ, η σεξουαλική επαφή έχει μεγάλη ένταση και σαφώς μπορεί να επηρεάσει την απόδοση πριν από κάποιο παιχνίδι. Μερικοί αθλητές στην προσπάθειά τους να ικανοποιήσουν την παρτενέρ τους, καταβάλουν έντονη προσπάθεια και σε συνδυασμό με το άγχος για την αξιολόγηση της ερωτικής τους ΄΄απόδοσης΄΄ φτάνουν σε ακραίες καταστάσεις έντασης και σωματικής κόπωσης. Νωθρότητα και αδυναμία κατά την διάρκεια του αγώνα μπορεί να συσχετιστεί και να εξισωθεί με παρατυπίες της προηγούμενης νύκτας, αλλά δεν μπορούμε να το τοποθετήσουμε σαν κανόνα ή σαν εξαίρεση.
Πολλά ερωτήματα μένουν αναπάντητα και καλούμαστε ο καθένας ξεχωριστά να απαντήσει:
¨ Συμβιβάζεται η αθλητική απόδοση με την σεξουαλική δραστηριότητα;
¨ Η επίδραση του σεξ είναι ίδια από αθλητή σε αθλητή και από αγώνισμα σε αγώνισμα από άνδρα σε γυναίκα; Ή μήπως διαφέρει;
¨ Βελτιώνεται η αγωνιστική απόδοση όταν το σεξ προηγείται της προπόνησης ή του αγώνα;
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΔΟΣΗ
ΣΤΗΝ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ
Το άθλημα της Πετοσφαίρισης είναι μια δραστηριότητα με άκυκλη μορφή. Η ένταση κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού αλλάζει συνεχώς. Η προσπάθεια έχει χαρακτήρα διαλειμματικό με μικρές ανάπαυλες και πολύ υψηλή ένταση. Κατά τη διάρκεια ενός αγώνα τα ενεργειακά συστήματα που κατά κύριο λόγο μετέχουν είναι της αναερόβιας γλυκόλυσης και του ΑΤΡ (adenosine triphosphate).Είναι μια αρκετά ιδιαίτερη δραστηριότητα και με πολλές απαιτήσεις για τα σώματα των αθλητών. Η διάρκεια των ασκήσεων κατά την φάση της προπόνησης αναπτύσσει την αντοχή , καθώς επίσης τη δύναμη και την ευκινησία, δεδομένου ότι οι αθλητές καλύπτουν τις μικρές αποστάσεις του γηπεδικού χώρου με μεγάλη ορμή και υψηλή ταχύτητα. Έτσι λοιπόν κατά την διάρκεια της εκτέλεσης αυτών των μέγιστων ή υπό-μέγιστων προσπαθειών, το γαλακτικό σύστημα ενισχύεται και επιταχύνεται ο ρυθμός μεταβολισμού. Η αποβολή των άχρηστών προϊόντων του μεταβολισμού γίνεται ως ένα βαθμό στη ανάπαυλα του παιχνιδιού μεταξύ των σετ αλλά και κατά την διάρκεια των μικρών διαλειμμάτων μέσα στο σετ.
Ο χαρακτήρας και η ποιότητα της διατροφής των παικτών, καθορίζει τις βιοχημικές αλλαγές στον οργανισμό τους. Ο πρωταρχικός ρόλος της τροφής που λαμβάνουμε είναι να μας εξασφαλίσει συγκεκριμένες ουσίες (θρεπτικά συστατικά) οι οποίες να εκπληρώνουν τουλάχιστον μια από τις βιοχημικές λειτουργίες του σώματος. Υπάρχουν έξι βασικές κατηγορίες θρεπτικών συστατικών στην τροφή: υδατάνθρακες, λίπη, πρωτεΐνες, βιταμίνες, ανόργανα συστατικά και νερό, οι οποίες και επιτελούν τις παρακάτω τρεις βασικές λειτουργίες:
1. Συμμετέχουν στην ρύθμιση του μεταβολισμού
2. Προμηθεύουν το οργανισμό με ενέργεια για τις ανάγκες του μεταβολισμού
3. Προάγουν την ανάπτυξη (αναβολισμός) των ιστών του σώματος.
Οι τροφές που καταναλώνουν οι αθλητές στην Πετοσφαίριση πρέπει να καλύψουν ένα ενεργητικό έλλειμμα της τάξεως των 36-41 θερμίδων ανά κιλού σωματικού βάρους , προκειμένου να ληφθούν οι απαραίτητες ουσίες οι οποίες θα βοηθήσουν στο να πραγματοποιηθούν δεξιότητες και ενέργειες με συγκεκριμένο χαρακτήρα-Φάση προετοιμασίας ή μεταβατική περίοδος. Είναι επιτακτικό να ακολουθηθεί μια κατάλληλη διατροφή καθώς επίσης και να διατηρηθεί μια επαρκής ενυδάτωση. Η διατροφή των αθλητών πρέπει να είναι ισορροπημένη και να περιλαμβάνει μεγάλη ποικιλία τροφών και ειδικά κατά τη διάρκεια της αγωνιστικής περιόδου. Στη διατροφή αυτή πρέπει να περιέχονται:
¨ Αρκετές ποσότητες πλήρους πρωτεΐνης , απαραίτητη για την ανάπτυξη της δύναμης και της ταχύτητας
¨ Υδατάνθρακες καλής ποιότητας και ποσότητας , ουσιαστικοί για την άμεση ενέργεια που χρειάζονται οι αθλητές.
¨ Τροφές με λίγα λιπαρά.
¨ Επαρκείς ποσότητες βιταμινών, ανόργανων αλάτων και ιχνοστοιχείων
Τα συστατικά των τροφίμων πρέπει να ποικίλουν, εξετάζοντας το χαρακτήρα της προπόνησης και των δραστηριοτήτων για την κάθε περίοδο για την οποία καλείται ο αθλητής να αγωνισθεί. Σαν αποτέλεσμα μιας έντονης εφίδρωσης κατά τη διάρκεια ενός αγώνα , οι αθλητές μπορεί να χάσουν περίπου από 250 γρ. μέχρι 1.300 γρ. από το σωματικό τους βάρος. Πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι οι αγώνες που πιθανόν να πραγματοποιήσει ένας αθλητής της Πετοσφαίρισης κατά την διάρκεια ενός τουρνουά, μπορεί να ξεπεράσουν τους 3-4 ανά εβδομάδα. Η αφυδάτωση μπορεί να οδηγήσει σε κακή θερμορύθμιση και να αποτρέψει τον επαρκή ανεφοδιασμό των ιστών με οξυγόνο. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που κατά την διάρκεια των θερινών μηνών συστήνεται η λήψη μεγαλύτερων ποσοτήτων υγρών. Δεν πρέπει βέβαια να οδηγηθούμε στην σκέψη, ότι μεγαλύτερες ποσότητες υγρών από τις προβλεπόμενες, θα οδηγήσουν στην αύξησης της απόδοσης.
Η κατανομή των τροφών κατά τη διάρκεια της ημέρας επηρεάζεται χρονικά, και πιο συγκεκριμένα, όταν έρχεται η στιγμή για την σημαντικότερη προσπάθεια, την ώρα του αγώνα. Εάν η κύρια προπόνηση είναι το απόγευμα, το πρόγευμα πρέπει να είναι το ουσιαστικότερο και υψηλό σε θερμίδες ενώ το μεσημεριανό γεύμα πρέπει να είναι ελαφρύτερο. Εάν η προπόνηση είναι το πρωί, το πρόγευμα πρέπει να είναι ελαφρύτερο, και το μεσημεριανό γεύμα πλουσιότερο σε υδατάνθρακες. Εάν υπάρχουν δύο προπονήσεις ανά ημέρα, τότε συστήνεται να καταναλώνουν οι αθλητές 4-5 γεύματα τα οποία και να διανέμονται ομοιόμορφα χρονικά. Είναι επιθυμητό να αυξηθούν οι ποσότητες των υδατανθράκων προκειμένου να ξαναγεμίσουν οι αποθήκες του γλυκογόνου κατά τη διάρκεια των τελευταίων 2-3 ημερών πριν από τον αγώνα. Το γεύμα την ημέρα πριν τον αγώνα πρέπει να είναι ελαφρύ. Κατά την διάρκεια της προηγούμενης νύκτας, ο αθλητής, θα πρέπει να αποφύγει τροφές όπως: αλκοολούχα ποτά, σοκολάτες, καφέ , τσάι, ανθρακούχα ποτά, τα οποία περιέχουν καφεΐνη και ίσως κάνουν τον ύπνο του πιο ανήσυχο. Το γεύμα πρέπει να περιλαμβάνει άπαχο κρέας ή ψάρια, πατάτες, σαλάτα, γιαούρτι και φρέσκα φρούτα. Την ημέρα του παιχνιδιού οι τροφές πρέπει να είναι εύκολες στην πέψη με μειωμένες φυτικές ίνες σε ποσότητα, αλλά υψηλές σε θερμίδες ενώ θα πρέπει επίσης να αποκλειστούν από το ημερήσιο πρόγραμμα διατροφής τα παρακάτω:
¨ Οποιοδήποτε είδος παχυντικών φαγητών
¨ Τηγανιτά φαγητά
¨ Σαλάμι και παράγωγα κρέατος
¨ Ψάρια και κρέατα κονσερβοποιημένα
¨ Σκληρά-βρασμένα αυγά
¨ Παστωμένα αγγούρια και λαχανικά (τουρσί)
¨ Φασόλια
¨ Καρυκεύματα-καυτερά
¨ Πλούσια επιδόρπια
Το τελευταίο γεύμα πρέπει να καταναλώνεται 3 - 3,5 ώρες πριν την έναρξη του παιχνιδιού. Καλό θα ήταν λίγο πριν το παιχνίδι οι παίκτες να μπορούσαν να πιουν ένα φλιτζάνι καφέ ή τσαγιού με 20-30 γρ. μέλι, ενώ κατά την διάρκεια του αγώνα θα πρέπει να αναπληρώνουν τα χαμένα υγρά του οργανισμού προσθέτοντας γλυκόζη και ηλεκτρολύτες στο διάλυμα. Τα υγρά σκευάσματα είναι προτιμότερα από τα στερεά, λόγω της άμεσης απορρόφησης και αφομοίωσης από τον οργανισμό. Τα υγρά ροφήματα δεν θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα κρύα, διότι ο οργανισμός θα χρειαστεί περισσότερο χρόνο να τα αφομοιώσει. Ο τρόπος χορήγησης των υγρών θα πρέπει να είναι αργός και σε μικρές ποσότητες. Η ποσότητα της γλυκόζης ή των σακχάρων δεν πρέπει να είναι πάνω από 20 γ, (συγκέντρωση 5-7%) επειδή όταν συγκεντρώνεται στο στομάχι, ο ρυθμός εκκένωσής του γίνεται πολύ αργός. Η κατανάλωση γάλακτος κατά την διάρκεια του παιχνιδιού ή και λίγο πρίν από αυτό, φέρνει σε δυσμενή θέση τον οργανισμό, επειδή η καζεΐνη πήζει στο στομάχι με αποτέλεσμα να υπάρχει υπερέκκριση βλέννας και να επιβραδύνεται η απορρόφηση. Το γεύμα μετά το παιχνίδι πρέπει επίσης να απέχει τουλάχιστον 1-1,5 ώρες, είναι αρκετός χρόνος για την αποκατάσταση της κυκλοφορίας του αίματος, η οποία θα βοηθήσει στην ιδανικότερη πέψη των τροφών και η ποιότητα των θερμίδων πρέπει να προέρχεται αποκλειστικά από υδατάνθρακες.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΠΛΕΙΟΜΕΤΡΙΚΗ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ ΣΤΟ ΑΘΛΗΜΑ ΤΗΣ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ
Η πλειομετρική προπόνηση μπορεί να έχει διάφορες μορφές οι οποίες να ακολουθούν ασκήσεις και διαδικασίες με κινητικά λειτουργικό πλαίσιο. Πολλοί από εμάς ξοδεύουμε αρκετές ώρες μέσα στο γήπεδο για να μπορέσουμε να πετύχουμε σπουδαία αποτελέσματα, αλλά όταν τελικά ερωτηθούμε για την κατάληξη των αποτελεσμάτων επί σκηνής δεν μπορούμε να δώσουμε συγκεκριμένη απάντηση.
Η πλειομετρική προπόνηση είναι μια προπόνηση αντίστασης που περιλαμβάνει αρχικά την διάταση ή αν θέλουμε να είμαστε πιο σαφείς την προ-διάταση του μυός (θέση επιμήκυνσης-πλειομετρική συστολή) που καταλήγει σε θέση σμίκρυνσης (μειωμετρική συστολή) και είναι μια αντίθετη κίνηση που προκαλεί μεγάλη δύναμη σε μικρό χρονικό διάστημα (Ισχύς).
Αυτού του είδους προπόνηση επιτρέπει στον αθλητή της Πετοσφαίρισης να μετατρέψει την δύναμή του μέσω της νευρομυϊκής αυτής εξέλιξης, σε ποιοτική και εκλεκτική επιστράτευση μυϊκών ινών. Το ενδιαφέρον στο χώρο της Πετοσφαίρισης επικεντρώνεται τόσο στα χαμηλότερα μέλη του ανθρώπινου σώματος, όσο και στην ωμική ζώνη του αθλητή. Πολλές φορές το είδος αυτής της προπόνησης ξαφνιάζει το μυϊκό μας σύστημα αν προηγουμένως δεν έχει προηγηθεί η κατάλληλη προετοιμασία για την εφαρμογή της μεθόδου, με αποτέλεσμα να οδηγούμαστε από ένα απλό μυϊκό κάματο μέχρι και καταστροφή του μυϊκού ιστού . Βιοχημικές εξετάσεις κρίνονται απαραίτητες σε τέτοιου είδους διαδικασία για τον έλεγχο ενζύμων που θα δείξουν τη καταστροφή του μυϊκού ιστού.
Σαφώς οι πλειομετρικές ασκήσεις γίνονται μετά από μια καλή προθέρμανση στην οποία έχουμε φροντίσει να υπάρχει μια μορφή προοδευτικής επιβάρυνσης. Όλες οι ενέργειες που θα ακολουθηθούν πρέπει να έχουν εκρηκτικό χαρακτήρα για όσο χρονικό διάστημα μπορούμε να προσδώσουμε ένταση στην προπόνηση. Η ποσότητα και ο όγκος των επαναλήψεων δεν είναι το ζητούμενο σε μια τέτοια διαδικασία, αλλά στο να επικεντρωθούμε στην ταχύτητα εκτέλεσης (και μικρού χρόνου επαφής, αν πρόκειται για ασκήσεις αλτικότητας) των ασκήσεων.
Η επιλογή του μοντέλου των ασκήσεων που θα επιλέξει ο προπονητής μιας ομάδας Πετοσφαίρισης και η εφαρμογή του, θα πρέπει να έχει σχεδιαστεί με συστηματικό και προσεκτικό τρόπο, έτσι ώστε να οδηγηθούμε σε αποτελέσματα χωρίς να ακολουθήσουν αρνητικές καταστάσεις. Αρκετοί ερευνητές έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η πλειομετρική προπόνηση μπορεί να αποδειχθεί η πιο σημαντική, διότι συνδυάζει όλα τα πλεονεκτήματα της προπόνησης μαζί και σου επιτρέπει να χρησιμοποιήσεις όλη σου την δύναμη σε παραγωγικό επίπεδο κατά την διάρκεια εξέλιξης του παιχνιδιού.
Ο κάθε αθλητής που θα ήθελε πραγματικά να ακολουθήσει ένα πρόγραμμα με πλειομετρικές συστολές θα πρέπει να λάβει υπόψιν του την παράμετρο της υπερνίκησης αντίστασης στην βασική άσκηση των καθισμάτων (Squat) με τρόπο που να μπορεί να εκτελέσει 3-5 επαναλήψεις με 1.5 φορές το βάρος του σώματός του. Οποιοδήποτε μυoσκελετικό πρόβλημα που να σχετίζεται με τις αρθρώσεις των ποδιών πρέπει να αποτελέσει ένδειξη για καθυστέρηση του αθλητή σε συμμετοχή σε τέτοιου είδους δραστηριότητες.
Πρέπει να τονισθεί ότι μπορεί να υπάρξει και προπόνηση με πλειομετρικές (έκκεντρες) συστολές και για το πάνω μέρος του σώματος, χρησιμοποιώντας ιατρικές μπάλες (medicine balls) ή ακόμη και εξειδικευμένη προπόνηση με αντιστάσεις, ασκησιολόγιο πολύ σημαντικό για τις ριπτικές ικανότητες των αθλητών . Ο χρόνος που ενδείκνυται για να διαδεχθεί η μια άσκηση την άλλη δεν πρέπει να ξεπερνά τα 1-2 λεπτά, ενώ οι προπονητικές μονάδες πρέπει να απέχουν τουλάχιστον σε χρονική διάρκεια 3-4 μέρες. Εξειδικευμένο πρόγραμμα τόσο σε αριθμό ασκήσεων όσο και επαναλήψεων πρέπει να καταρτιστεί από ειδικούς. Κινήσεις που χαρακτηρίζονται από δύναμη και ισχύ πρέπει να υποστηριχθούν από προπόνηση με πλειομετρικές συστολές. Οι ερευνητές έχουν δείξει ότι προπονητικές διαδικασίες που περιλαμβάνουν μεγάλο αριθμό αλμάτων βάθους (αριθμός μεγαλύτερος των 120 αλμάτων ανά προπονητική μονάδα), μπορούν να αναστείλουν σημαντικές λειτουργίες στα σώματα των αθλητών της Πετοσφαίρισης και να οδηγήσουν σε τραυματισμό. Η προπόνηση με αντιστάσεις από μόνη της δεν αρκεί, αν δεν υποστηριχθεί από κινήσεις που να αναπτύσσουν την εκρηκτικότητα και τον έλεγχο, όπως το τρέξιμο σε κατηφορικό δρόμο (Downhill running), χρησιμοποίηση ειδικών προϊόντων (αλεξίπτωτο, έλκηθρο) και υλικών (Ladders, χαμηλά και ψηλά εμπόδια, πλειομετρικά κουτιά) καθώς και προπόνηση επιδεξιότητας με επιλεκτικά ενδιάμεσες ασκήσεις έντονης προσπάθειας.
Η νευρομυϊκή συναρμογή και η εκρηκτικότητα πρέπει να είναι από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των αθλητών της Πετοσφαίρισης που μόνον με προσεγμένη και ιδιαίτερα μελετημένο προγραμματισμό βελτιώνονται. Αυτός ο προγραμματισμός τόσο στην περίοδο της προετοιμασίας όσο και στην αγωνιστική και μεταβατική, προσαρμόζεται με βάση πάντα τα αποτελέσματα των εργαστηριακών βιοχημικών εξετάσεων, οι οποίες, περισσότερο για την ασφάλεια των αθλητών, καλό θα ήταν να πραγματοποιούνται σε τακτά χρονικά διαστήματα.
Η προπόνηση με πλειομετρικές συστολές αποτελεί ένα ισχυρό όπλο για τον προπονητή της Πετοσφαίρισης. Η εφαρμογή της μπορεί να δώσει στους αθλητές την ικανότητα να αντιμετωπίζουν παρατεταμένες αγωνιστικές καταστάσεις και να γεφυρώνουν με τον τρόπο αυτό την ταχύτητα και την δύναμη. Χρειάζεται όμως ιδιαίτερο και προσεγμένο καταρτισμό προγράμματος. Ας μην αφήνουμε, πλέον, την σωματική υγεία των αθλητών στην τύχη «απαίδευτων» προπονητών ή γυμναστών. Αν κοιτάξουμε μπροστά, μπορούμε να βρούμε λύσεις, βασισμένες σε επιστημονικές έρευνες και μελέτες. Το μόνο που έχουμε όλοι να κάνουμε γι΄ αυτά τα παιδιά, είναι απλά, να κοιτάξουμε εμπρός…
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Η Εξέλιξη και όλες οι αλλαγές στο Βόλει μέχρι σήμερα
Του ΓΙΑΝΝΗ ΛΑΪΟΥ
(Επίκουρου καθηγητή ΤΕΦΑΑ Πανεπιστημίου Αθηνών - Προπονητή Πετοσφαίρισης – Από το volleyball.gr)
Το παιχνίδι της Πετοσφαίρισης από τότε που δημιουργήθηκε (1895, William G. Morgan) μέχρι την ίδρυση της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Πετοσφαίρισης (F.I.V.B. 1947, Παρίσι) διαδίδεται σε όλο τον πλανήτη, αλλά παίζεται με κανονισμούς διαφορετικούς ανάλογα του τόπου διεξαγωγής του.
Το πρώτο μέλημα της F.I.V.B ήταν να θεσπίσει κανονισμούς κοινά αποδεκτούς ώστε να αρχίσει η διεξαγωγή διεθνών διοργανώσεων...
(1948 στη Ρώμη 1ο Πανευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Ανδρών, 1949 στην Πράγα 1ο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Ανδρών, 1952 στη Μόσχα 1ο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Γυναικών και το 1964 στο Τόκυο έγινε Ολυμπιακό Αγώνισμα).
Οι βασικοί κανονισμοί, όπως το ύψος του διχτυού (2.43m για τους άνδρες και 2.24m για τις γυναίκες), οι διαστάσεις του γηπέδου (9 Χ 18m), η περιστροφή των παικτών (αλλαγή θέσεων), οι τρεις επαφές με την μπάλα, η απαγόρευση επαφής με το δίχτυ και η ανακήρυξη του νικητή στα 3 νικηφόρα σετ, ήταν αυτοί που έδωσαν ταυτότητα και χαρακτήρα στο άθλημα.
Όμως, όπως όλα τα αθλήματα επιζητάει και αυτό την εξέλιξή του για να γίνει περισσότερο αντικειμενικό τόσο στα μάτια των θεατών όσο και στις αποφάσεις των διαιτητών.
Η εξέλιξη που προήλθε με τη διαφοροποίηση των κανονισμών είχε σαν αποτέλεσμα τη χρήση νέων τεχνικών στον χειρισμό της μπάλας, τη σύνθεση μιας ομάδας και την αγωνιστική τακτική.
Τεχνική - Τακτική
Μερικά παραδείγματα θα θυμίσουν τέτοιες προσπάθειες: Το κυματιστό σερβίς αντιμετωπίστηκε με τη μανσέτα. Η διάταξη υποδοχής των 5 παικτών (W) μετατράπηκε σε ημικύκλιο 4 ή 3 παικτών και κατέληξε στους 2. Η εμφάνιση του δυνατού σερβίς με άλμα (1982-1984) αντιμετωπίστηκε στην αρχή με 2 παίκτες αλλά η δυσκολία απόκρουσής του οδήγησε στον σχηματισμό υποδοχής 3 παικτών. Ο πρώτος χρόνος επίθεσης ανάγκασε τους κεντρικούς μπλοκέρ να πηδούν ταυτόχρονα με τον επιθετικό. Οι περιφερειακοί παίκτες εκμεταλλεύτηκαν αυτή τη συνθήκη και άρχισαν να επιτίθενται με διασταυρώσεις των τρεξιμάτων τους (κομπίνες), οι μπλοκέρ αμύνθηκαν με κινήσεις του μπλοκ - πίσω - από το μπλοκ.
Η απόλυτη εξειδίκευση των παικτών οδήγησε, αφενός μεν, στην άμεση χρησιμοποίηση νέων παικτών και αφετέρου στον ευκολότερο σχεδιασμό επιθετικών και αμυντικών τακτικών. Η προσθήκη του επιθετικού από τη ζώνη άμυνας (1976 από τη θέση 5), καθώς και το αυξανόμενο ύψος των παικτών, ανάγκασε τους κεντρικούς μπλοκέρ να χρησιμοποιήσουν τη μέθοδο «βλέπω - αντιδρώ» και τους περιφερειακούς να τους βοηθούν στο κέντρο για ένα επιτυχημένο μπλοκ. Το δυνατό σερβίς με άλμα μείωσε την αποτελεσματικότητα της υποδοχής και το ποσοστό των επιθέσεων του πρώτου χρόνου, η επίθεση, όμως, βρήκε λύσεις με πολύ γρήγορο παιχνίδι στα άκρα (Λάιος Ι., & συνεργάτες 2004).
Η ευαίσθητη περιοχή της άμυνας (3-6) στην αρχή καλύφθηκε με το αμυντικό σύστημα «6 εμπρός» αλλά η κινητικότητα των παικτών και η προπονητική σκέψη δημιούργησε το πληρέστερο αμυντικό σύστημα «6 πίσω» και στη συνέχεια αμυντικά συστήματα προσαρμοσμένα σε συγκεκριμένους παίκτες ή περιστροφές της αντίπαλης ομάδας.
Οι κανονισμοί
Η εμφάνιση των αντενών, οι προεκτάσεις των γραμμών της ζώνης επίθεσης, το πέρασμα των χεριών στο άλλο γήπεδο κατά την προσπάθεια του μπλοκ, η μη καταμέτρηση σαν επαφή της μπάλας με τα χέρια των παικτών που πραγματοποιούν μπλοκ, η παρουσία 4 εποπτών κ.ά., προστέθηκαν στους κανονισμούς.
Φυσικά, κάποιες αλλαγές δημιούργησαν αντίθετα αποτελέσματα από τα αναμενόμενα και αποσύρθηκαν όπως η στήριξη των αντενών 20 πόντους έξω από την πλαϊνή γραμμή, η δημιουργία άμεσου μπλοκ στο σερβίς, η παρεμπόδιση της ορατότητας των αντιπάλων υποδοχέων κατά την εκτέλεση του σερβίς, το μέγιστο όριο πόντων ανά σετ κλπ..
Όμως, όλα αυτά τα ωραία ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του παιχνιδιού ήταν κατανοητά από τους συμμετέχοντες παίκτες και προπονητές, αλλά όχι από τους θεατές, οι οποίοι δεν μπορούσαν εύκολα να καταλάβουν πότε τελικά μία ομάδα χρησιμοποιούσε τεχνικές σύμφωνες με τους κανονισμούς και κυρίως πότε κατακτούσε έναν πόντο.
Η F.I.V.B., υπό την προεδρεία του Dr. Ρούμπεν Ακόστα (1984), προχώρησε στη δημιουργία διεθνών επιτροπών οι οποίες, αφού μελέτησαν το παιχνίδι, πειραματίστηκαν και αποφάσισαν μία σταδιακή αλλαγή μερικών κανονισμών ώστε το παιχνίδι να γίνει περισσότερο κατανοητό στους θεατές για την κατάκτηση ενός πόντου - σετ - αγώνα, συναρπαστικό με τις φάσεις που θα δημιουργούνται από ομάδες κοντινές σε δυναμικότητα και τηλεοπτικά ανταγωνιστικό σε σχέση με τα άλλα αθλήματα, τουλάχιστον όσον αφορά τη συνολική διάρκεια του αγώνα (Κουντούρης Π., & συνεργάτες 2001, Αγγελονίδης Ι., & συνεργάτες 2004).
Η πρώτη καινοτομία των κανονισμών εφαρμόστηκε αρκετά γρήγορα (1988) και αφορούσε μόνο το 5ο σετ, στο οποίο για κάθε φάση αντιστοιχούσε ένας πόντος (tiebreak rally-point system). Το σετ τελείωνε στους 15 πόντους με μέγιστη παράταση, εφόσον χρειαζόταν, τους 17 πόντους. Ακολούθησε η χρησιμοποίηση 3 μπαλών (απαραίτητη η παρουσία παιδιών για την επιστροφή της μπάλας που απομακρύνθηκε), κατά τη διεξαγωγή ενός παιχνιδιού, ώστε να μην δημιουργούνται καθυστερήσεις. Παράλληλα για να γίνει το άθλημα περισσότερο δημοφιλές και να διαδοθεί περισσότερο, δημιουργήθηκαν πρωταθλήματα Εθνικών ομάδων, όπως το World League (1990), το World Grand Champions Cup (1993) και ταυτόχρονα έγινε αναβάθμιση του παλαιότερου World Cup (1965).
Σήμερα, στα πλαίσια αυτά, διεξάγονται οι παρακάτω Παγκόσμιες διοργανώσεις:
WORLD Cup Men / Women, WORLD Championships Men / Women, WORLD League, WORLD Grand Prix, WORLD Grand Champions Cup, MEN’S JUNIOR World Championship, WOMEN’S JUNIOR World Championship, BOYS’ YOUTH World Championship, GIRLS’ YOUTH World Championship, OLYMPIC GAMES.
Ανατροπές το 2000
Με απόφασή της η F.I.V.B. προχώρησε το 2000 στην εφαρμογή πολλών και σημαντικών αλλαγών των κανονισμών σε όλα τα επίπεδα, με εξαίρεση τους βασικούς κανονισμούς που περιγράφηκαν στην αρχή. Οι αλλαγές αυτές επηρέασαν τόσο πολύ τη διεξαγωγή του παιχνιδιού ώστε σήμερα όλοι παραδέχονται ότι έχουμε ένα καινούργιο άθλημα.
Οι κυριότερες από αυτές τις αλλαγές είναι:
• Καταμέτρηση πόντου για κάθε φάση, καθ’ όλη τη διάρκεια του παιχνιδιού όχι μόνο για το 5ο σετ, αλλά και για τα τέσσερα πρώτα σετ τα οποία λήγουν στους 25 πόντους (ισχύει η παράταση όταν δεν υπάρχει διαφορά 2 πόντων).
Ενδεικτικά τα παραπάνω συνετέλεσαν:
• Να μειωθεί η διαφορά δυναμικότητας που υπήρχε μεταξύ των παραδοσιακά καλών ομάδων από τις υπόλοιπες, διότι το παιχνίδι από αμυντικό (μία ομάδα κατακτούσε πόντο μόνο αν κέρδιζε τη φάση που ξεκινούσε με δικό της σερβίς), εξελίχθηκε σε επιθετικό αφού ο κανονισμός της «αλλαγής» καταγράφεται τώρα ως πόντος (Λάιος Ι., 2000; Λάιος Ι., & Μουστακίδης Α., 2001). Αυτό φαίνεται από την αύξηση των αγώνων που τελειώνουν με 3-2 σετ μειώνοντας αντίστοιχα το ποσοστό των αγώνων με τελικό σκορ 3-1 σετ (Λάιος Ι., & Κουντούρης Π., 2005).
• Να διαφοροποιηθεί η κατανομή κερδισμένων πόντων μεταξύ των παικτών διαφορετικών ειδικοτήτων της ίδιας ομάδας.
• Να συρρικνωθεί ο μέσος όρος διάρκειας των σετ του παιχνιδιού από 27΄το 1998-99 και 19΄το 2000-01, σε 23΄το 2003-04 (Κουντούρης Π., & Λάιος Ι., 2000).
• Η αλλαγή της μπάλας και η επαφή της με οποιοδήποτε σημείο του σώματος, η επαναφορά της από το αντίπαλο γήπεδο - έξω από τις αντένες - και η θέσπιση του παίκτη libero, δημιούργησαν αισθητές αλλαγές, όπως:
• Η αύξηση του χρόνου από 19’ σε 23 λεπτά (2000-01 και 2003-04 αντίστοιχα) διαπιστώθηκε ότι δεν οφείλονταν στην αριθμητική αύξηση των αγωνιστικών επεισοδίων (φάσεις) ανά σετ, αλλά στη μεγαλύτερη διάρκειά τους. Η χρονική αυτή παράταση εξηγείται με τις περισσότερες άμυνες που πραγματοποιούνται. Η εμφάνιση του παίκτη libero, όχι μόνο βελτίωσε την υποδοχή για καλύτερη οργάνωση της επίθεσης, αλλά ενίσχυσε και την άμυνα, που είναι κατά τεκμήριο, το ασθενέστερο μέρος του παιχνιδιού όλων των ομάδων.
Μετά από έρευνες διαπιστώθηκαν επίσης τα παρακάτω:
• Η κατάκτηση της φάσης από την ομάδα που εκτελεί το σερβίς πραγματοποιείται κατά μέσο όρο σε ποσοστό 34,6% (θέσεις 2,3,5 < 34,6% και θέσεις 1,4,6 > 34,6%) (Λάιος Α., 2008). Παρόμοια ήταν και τα ευρήματα με το παιχνίδι πριν την αλλαγή των κανονισμών (Fellingham &al, 1994). Επίσης για τα σετ 1ο έως 4ο κατά μέσο όρο γίνονται ~15 αλλαγές (14,6±2,7) θέσεων, δηλαδή 2½ πλήρεις περιστροφές, ενώ για το 5ο σετ κατά μέσο όρο ~9 (8,8 ±2,2) αλλαγές θέσεων, δηλαδή 1½ πλήρης περιστροφή (Λάιος Α., 2008).
• Η αποτελεσματικότητα στην επίθεση εξαρτάται από τη συνολική λειτουργία της ομάδας αλλά δεν αρκεί για την αγωνιστική επιτυχία, η οποία εξασφαλίζεται όταν η ομάδα καταφέρει να εκτελέσει τουλάχιστον 1 ή 2 σερβίς περισσότερα από την αντίπαλη ομάδα. Η αποτελεσματικότητα όμως των σερβίς ενισχύεται αν ο λόγος των χαμένων προς αυτά που απέφεραν άμεσο πόντο είναι μικρότερος από 2.33±0.44 (Δρίκος Σ., 2008).
• Τέλος, το ποσοστό της επίθεσης μετά από υποδοχή που απέφερε άμεσο πόντο και ο λόγος των χαμένων σερβίς προς τους «άσσους» είναι οι δύο μεταβλητές που αποτελούν παράγοντες στην εξίσωση πρόβλεψης για τον αριθμό των βαθμών που μπορεί να συγκεντρώσει μία ομάδα στο τέλος της κανονικής περιόδου του πρωταθλήματος (Δρίκος Σ., 2008).
Πιθανές νέες αλλαγές
Η ιστορία του αθλήματος έχει δείξει ότι εμπνευσμένοι προπονητές, πάντα μέσα στα πλαίσια των κανονισμών, παρουσίασαν ομάδες που κυριάρχησαν για μεγάλα χρονικά διαστήματα στο Παγκόσμιο στερέωμα και έδειξαν στους υπόλοιπους το δρόμο για τη δική τους εξέλιξη. Οι Εθνικές ομάδες των χωρών Τσεχοσλοβακίας, Ρωσίας, Πολωνίας, Ιταλίας και Ηνωμένων Πολιτειών, πράγματι συνέβαλαν τα μέγιστα προς αυτή την κατεύθυνση.
Στη σημερινή εποχή όλοι μας παραδεχόμαστε ότι την πρωτοπορία έχει η ομάδα της Βραζιλίας, όχι μόνο γιατί έχει κατακτήσει σχεδόν όλους τους τίτλους τα τελευταία 6 χρόνια, αλλά γιατί έδειξε ότι έφθασε στο μέγιστο των δυνατοτήτων της επιθετικής ανάπτυξης.
Η επιθετική αυτή ανάπτυξη στηρίζεται: Στη συμμετοχή 4 επιθετικών σε κάθε φάση του παιχνιδιού (δεν επιτίθενται ο πασαδόρος και ο παίκτης λίμπερο) έναντι των 3 και περιστασιακά 4 των υπολοίπων ομάδων. Η συμμετοχή στην επίθεση των παικτών των θέσεων 3 & 6 υπερβαίνει το ποσοστό των επιθέσεων από τα άκρα. Η ταχύτητα επίθεσης από όλους τους περιφερειακούς παίκτες γίνεται σε λιγότερο από 1.06 sec γεγονός που δεν επιτρέπει στον κεντρικό μπλοκέρ να πραγματοποιήσει 2 ολοκληρωμένα βήματα από τη θέση 3 προς τα άκρα του διχτυού (Laios,Y,. Kountouris, P,. 2005).
Ο παίκτης λίμπερο αναλαμβάνει το ρόλο του πασαδόρου από τη ζώνη άμυνας όταν η κατάσταση της στιγμής το απαιτεί.
Το μοντέλο αυτό του παιχνιδιού προσπαθούν πλέον όλοι να μιμηθούν ανεξαρτήτως ηλικίας και χώρας. Φαίνεται δε ότι στο μέλλον όλες πλέον οι ομάδες θα έχουν το ίδιο αγωνιστικό προφίλ. Αν συμβεί αυτό τότε όχι μόνο για τους θεατές αλλά ακόμα και για τους ανταγωνιζόμενους παίκτες θα πάψει το ενδιαφέρον, αφού το παιχνίδι θα γίνει μονότονο. Προφανώς τότε, μια νέα αλλαγή των κανονισμών θα είναι αυτή που θα δημιουργήσει αφενός μεν ένα νέο παιχνίδι και αφετέρου θα οδηγήσει τους προπονητές σε νέες αγωνιστικές τακτικές.
Οι σκέψεις αυτές βασίζονται στη διαπίστωση ότι η ισχυρότερη επιθετικά ομάδα συνήθως κερδίζει την ασθενέστερη (αναλογία επίθεσης προς άμυνα 65.4% / 34,6%). Άρα το ζητούμενο είναι να ενισχυθεί η άμυνα ή να μειωθούν οι δυνατότητες της επίθεσης ώστε πράγματι να μην προβλέπεται εύκολα ο νικητής της συνάντησης. Ήδη η εκ νέου αλλαγή της μπάλας (2008) έγινε για το σκοπό αυτό.
Κάποιες σκέψεις στο θέμα αυτό, σήμερα, μπορεί να φαίνονται ουτοπιστικές αλλά ποτέ κανείς δεν ξέρει.
• Να υψωθεί το δίχτυ ώστε να αμβλυνθεί η τροχιά των επιθετικών χτυπημάτων.
• Να μεγαλώσει η επιθετική ζώνη με την απομάκρυνση της γραμμής των 3 μέτρων προς τα πίσω (μικρότερη αποτελεσματικότητα της επίθεσης από τη ζώνη άμυνας).
• Να μικρύνει ο αγωνιστικός χώρος.
• Να επιτραπεί σε 4 παίκτες να πραγματοποιούν το μπλοκ.
• Ο κανονισμός της περιστροφής να ισχύει μόνο για το σερβίς (να μην υπάρχουν λάθος θέσεις).
• Να υπάρξει ο αντίστοιχος παίκτης του λίμπερο αλλά για το μπλοκ (να εισέρχεται μόνο όταν η ομάδα εκτελεί το σερβίς).
• Αυστηρότεροι κανονισμοί των χειρισμών της μπάλας στη συνολική ανάπτυξη της επίθεσης.
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Ενυδάτωση
& Αθλητική Απόδοση
Από την αρχαιότητα, ο αθλητισμός είναι
ένα αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής και της κουλτούρας των ανθρώπων. "Νους
υγιής εν σώματι υγιή". Αρχικά ξεκίνησε από την ανάγκη του ανθρώπου για
επιβίωση (κυνήγι) και στην συνέχεια εξελίχθηκε σε πιο πολύπλοκη μορφή. Τα
τελευταία χρόνια, με την είσοδο του επαγγελματισμού στον αθλητισμό, οι
αθλητικές δραστηριότητες έχουν εξειδικευτεί. Οι απαιτήσεις, για όλο και καλύτερες
επιδόσεις, είναι μεγάλες. Η σωστή
διατροφή των αθλητών αυξάνει τις ικανότητες τους, βοηθάει στην αποκατάσταση του
οργανισμού μετά την προπόνηση ή τον αγώνα και αποτελεί σπουδαία προϋπόθεση
υψηλών αθλητικών επιδόσεων.
Η απόδοση ενός αθλητή, και το πόσο ψηλά
μπορεί να φτάσει, σίγουρα επηρεάζεται πρώτα από τα γονίδια και μετά από την
προπόνηση που κάνει καθημερινώς, όμως, μια σωστή διατροφή με σωστές διατροφικές
επιλογές μπορεί να μεγιστοποιήσει την απόδοση του τόσο στην προπόνηση όσο και
τον αγώνα. Είναι γεγονός, ότι η ολοένα
και μεγαλύτερη βελτίωση των μέσων υποδομής και η αύξηση της ανταγωνιστικότητας
των αθλητών σε συνδυασμό με την αποτελεσματικότητα της σύγχρονης αθλητικής
διατροφής, δημιούργησε την ανάγκη για αρτιότερη και πιο επιστημονική διατροφική
υποστήριξη.
Μέχρι πριν από κάποια χρόνια οι διατροφικές
συστάσεις δίνονταν κατά κύριο λόγο από τους προπονητές, βασιζόμενες σε
προηγούμενες εμπειρίες τους και όχι σε τεκμηριωμένα επιστημονικά δεδομένα. Το
πρόβλημα γίνεται πιο σύνθετο αφού πολλοί αθλητές έχουν μη επαρκή ενημέρωση για
τη σημασία της σωστής διατροφής, αλλά και για το τι σημαίνει σωστή διατροφή για
τη βελτίωση της αθλητικής απόδοσης
Ο σημαντικότερος όμως από τους
παράγοντες που επηρεάζει αρνητικά την
απόδοση των αθλητών είναι η αφυδάτωση. Φυσιολογικά, ο αθλητής αισθάνεται την ανάγκη να πιει νερό όταν η
περιεκτικότητα του σώματος σε νερό ελαττωθεί κατά 1%. Κατά τη διάρκεια όμως της
προπόνησης ή του αγώνα, ο μηχανισμός αυτός αναστέλλεται, με συνέπεια την αφυδάτωση.
Η απόδοση σε μυϊκό έργο αρχίζει να περιορίζεται όταν το έλλειμμα νερού ξεπεράσει
τα 3% του σωματικού βάρους. Το νερό, κατά την επιτέλεση μυϊκής εργασίας χάνεται
βέβαια, κατά κύριο λόγο με τον ιδρώτα, αλλά και με τον εκπνεόμενο αέρα, που
είναι σε όλες περιπτώσεις κορεσμένος με υδρατμούς. Κατά την επιτέλεση μέτριας
έντασης μυϊκής εργασίας, σε όχι δυσμενές από την άποψη θερμοκρασίας περιβάλλον,
η απώλεια νερού είναι δυνατό να φτάσει στα δυο ως τέσσερα λίτρα ανά ώρα.
Ο κίνδυνος αφυδάτωσης είναι μεγαλύτερος
όταν ασκούμαστε στη ζέστη και την υψηλή υγρασία. Αν έχουμε συστηματική άσκηση
στην υψηλή θερμοκρασία ή υγρασία, το σώμα μας, μπορεί σταδιακά θα συνηθίσει σε
αυτές τις συνθήκες, αλλά σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες, βρίσκονται όλοι σε
κίνδυνο για αφυδάτωση ή θερμοπληξία. Τα
επαρκή επίπεδα ενυδάτωσης εξασφαλίζουν σταθερό όγκο αίματος, καθώς και σωστή
θερμορυθμιστική και μεταβολική λειτουργία. Μερικές οδηγίες για την αποφυγή της αφυδάτωσης
βλέπουμε παρακάτω:
·
Πίνουμε περισσότερο νερό πριν και μετά την άσκηση, όπως
επίσης και κατά τη διάρκεια αυτής, ειδικά αν ασκούμαστε για μεγάλες χρονικές
περιόδους.
·
Κατά τη διάρκεια της άσκησης, οι πρωταρχικοί στόχοι θα
πρέπει να είναι η αποκατάσταση των απωλειών σε υγρά και η παροχή 30-60 g υδατανθράκων την ώρα με
στόχο τη διατήρηση των επιπέδων γλυκόζης του αίματος.
·
Πίνουμε περισσότερο νερό από το κανονικό εάν έχει αρκετή
ζέστη.
·
Κάθε 15 λεπτά, να καταναλώνουμε τουλάχιστον 200-250 ml νερού
·
Μετά την προπόνηση, να πίνουμε αρκετό νερό, ενώ κατά τη
διάρκεια της, πίνουμε πριν διψάσουμε.
·
Πριν, κατά και μετά την προπόνηση ή τον αγώνα, να
αποφεύγουμε αλκοολούχα ποτά ή σκευάσματα με καφεΐνη, διότι οδηγούν στην
παραγωγή ούρων, και συνεπώς σε απώλεια υγρών από το σώμα μας.
·
Μετά την άσκηση, ο διατροφικός στόχος είναι η παροχή
επαρκούς ενέργειας και υδατανθράκων για την αποκατάσταση του μυϊκού γλυκογόνου
και την εξασφάλιση ταχείας ανάνηψης
·
Μερικοί αθλητές προτιμούν να χρησιμοποιήσουν ένα εμπορικό
αθλητικό ποτό για να αποφευχθεί η αφυδάτωση, μόνο που αυτά τα ποτά έχουν
αυξημένη οσμωτικότητα, και καλό θα ήταν να τα καταναλώνουμε μόνο μετά το πέρας
της προπόνησης ή σε μικρότερη περιεκτικότητα στοιχείων (αραιωμένα).
To A.C.S.M. αναφέρει ότι η
προσθήκη κατάλληλης ποσότητας υδατανθράκων ή και ηλεκτρολυτών στο νερό, ώστε να
δημιουργείται ένα ισοτονικό ποτό (6-8% υδατάνθρακες), συνιστάται για άσκηση
διάρκειας μεγαλύτερης από μία ώρα.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
"ΑΥΤΟΓΕΝΗΣ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ"
Μια προπόνηση … που δεν συνηθίζεται!
Η θερινή περίοδος είναι για πολλούς αθλητές μια όαση, ύστερα από ένα επίπονο πρωτάθλημα. Η αυστηρή τήρηση του προγράμματος προπονήσεων και οι ψυχοσωματικές εντάσεις των αγώνων δημιουργούν την επιθυμία πλήρους αποχής από κάθε τι που έχει σχέση με το άθλημα. Πρόκειται λοιπόν για μια φάση ουσιαστικής χαλάρωσης.
Δεν συμβαίνει όμως πλήρης παύση. Κάθε αθλητής προβαίνει συνειδητά σε έναν προσωπικό απολογισμό του έργου του, που έλαβε χώρα κατά την προηγούμενη αγωνιστική περίοδο. Βέβαια η περίπτωση του δεν σχετίζεται με αριθμούς αλλά με βιωματικές εμπειρίες που τον προτρέπουν να βελτιώσει την εικόνα του στο μέλλον. Επιγραμματικά μπορούμε να πούμε, ότι η συνείδηση δεν παύει ποτέ να είναι ενεργή και να επεξεργάζεται σκέψεις, πράξεις και συναισθήματα δίνοντας ένα κίνητρο για ανασυγκρότηση του εαυτού μας προκειμένου να είναι πιο αποτελεσματικός και πιο ικανοποιημένος.
Σ’ αυτό συμβάλει η ‘αυτογενής προπόνηση’ (autogenous training), η οποία είναι μια υποστηρικτική μέθοδος που βασίζεται σε μια ήπιας μορφής ‘λεκτική εξωτερίκευση’. Κατά την διεργασία αυτή η παρουσία ενός άλλου προσώπου, που μπορεί να δώσει τα κατάλληλα εναύσματα, όπως π.χ. ένας συμπαίχτης, είναι απόλυτα εποικοδομητική. Η δυναμική που κρύβεται σε μια καθαρά περιγραφική απεικόνιση μιας τεχνικής, μιας τακτικής ή συμπεριφοράς βοηθά σημαντικά στη βελτίωση της επικοινωνίας και της αποδοτικότητας σε ατομικό ή ομαδικό επίπεδο.
Η αυτογενής μέθοδος ανάκλησης και επεξεργασίας προσωπικών ενεργειών δίνει την δυνατότητα σε έναν αθλητή να προσδιορίσει τους στόχους μιας μελλοντικής προσπάθειας απαλλαγμένος από επιβαρυντικά συναισθήματα, ώστε να είναι πιο επιτυχημένος. Αυτό μας παραπέμπει στη διαπίστωση ότι «…αν η αράχνη υφαίνει από ένστικτο τον ιστό της, η υφάντρα έχει ολοκληρώσει το σχέδιο αρχικά στο μυαλό της και ύστερα φτιάχνει το υφαντό στον αργαλειό της».
Ο άνθρωπος επομένως δεν μπορεί μόνος του να διαχειριστεί σκέψεις και συναισθήματα, εάν δεν έχει συνείδηση όλων αυτών που συνέβησαν στο παρελθόν. Αναμφίβολα η προσπάθεια αυτή έχει στόχο επίσης και την καταπολέμηση των αρνητικών συναισθημάτων εξαιτίας μιας ανάρμοστης ‘αθλητικής’ συμπεριφοράς. Βασισμένοι στην κοινή ομολογία «κανείς αλάνθαστος» επιχειρούμε ξανά και ξανά με θετικό πνεύμα και αυτοπεποίθηση.
Η περίπτωση ενός βολεϊμπολίστα
Στην πράξη η εφαρμογή μιας αυτογενούς προπόνησης φαντάζει σίγουρα δύσκολη ειδικά για εκείνους που συνειδητά αποφεύγουν κάθε σχέση με το παρελθόν λέγοντας: «πάμε γι’ άλλα!». (Σημειώτεον: Η στάση αυτή χαρακτηρίζεται σ’ έναν αγώνα βόλεϊ εξαιρετικά θετική γιατί εμποδίζει έναν παίχτη να προσκολλάται σε ένα λάθος του χάνοντας ολοκληρωτικά την συγκέντρωση του στις επόμενες φάσεις.)
Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται μια ‘ανάδραση’, δηλαδή μια ανάκληση στη μνήμη και μια επεξεργασία ενός λάθους που σχετίζεται με τις δεξιότητες του αθλήματος. Αυτές, όπως είναι γνωστό, αποκτώνται σε βάθος χρόνου και αποτελούν τα εφόδια για μια αποτελεσματική συμπεριφορά μέσα στο γήπεδο και ειδικά κατά τη διάρκεια ενός αγώνα, π.χ. η ορθή εκτέλεση μιας τεχνικής καρφώματος ή ακόμη και η σωστή επιλογή θέσης σύμφωνα με τον κανονισμό.
Πως όμως ένας παίχτης μπορεί να γίνει αξιολογητής και ρυθμιστής των προσωπικών του ενεργειών σε σύγκριση με την ιδανική εικόνα;
1ο Παράδειγμα: Η εκτέλεση του σέρβις
Περιγραφή μιας εκτέλεσης του σέρβις (χτύπημα της μπάλας με άλμα) σύμφωνα με τις εξής διαδοχικές φάσεις:
- Επιλογή θέσης πίσω από τη γραμμή (baseline)
- ρύθμιση αναπνοής (χαλάρωση)
- συγκέντρωση στο στόχο (πάνω και πίσω από το δίχτυ)
- επιλογή ευθύβολης, καμπυλωτής ή κυματιστής πορείας της μπάλας
- επιλογή δύναμης στην κίνηση του ώμου και του χεριού
- πέταμα της μπάλας με περιστροφή ή χωρίς
- ανάκτηση φόρας και πάτημα χωρίς απώλεια οπτικής επαφής με την μπάλα
- εκτίναξη προς την πορεία της μπάλας
- ανάκτηση θέσης ετοιμότητας του χεριού πίσω και πάνω από το κεφάλι
- χτύπημα της μπάλας σύμφωνα με τον προεπιλεγμένο τρόπο.
Η αυτοματοποίηση της εκτέλεσης εξαιτίας των συχνών επαναλήψεων εφησυχάζει τον παίχτη στον αγώνα, ο οποίος τρέχει κάθε φορά πίσω από τη γραμμή και με συνοπτικές διαδικασίες εκτελεί. Η στατιστική ανάλυση προδίδει στη συνέχεια μια τραγική απόκλιση.
Η δυνατότητα βελτίωσης που παρέχει η εναλλακτική αυτή μέθοδος προπόνησης δεν σχετίζεται αποκλειστικά με την άρτια εκτέλεση της τεχνικής στην πράξη. Ο σχηματισμός της εικόνας εκτέλεσης, αλλά και η συνειδητοποίηση του τρόπου συγκέντρωσης του παίχτη πριν και κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης είναι το βασικό ζητούμενο, κυρίως όμως η απαλλαγή του από την ψυχική φόρτιση που προκαλούν οι προσδοκίες των άλλων και η πίεση του αντιπάλου.
2ο Παράδειγμα: Η στοχοποίηση ενός παίχτη
Η ομάδα βόλεϊ απαρτίζεται από 6. παίχτες διαφορετικού σωματότυπου, διαφορετικών σωματικών και ψυχο-πνευματικών προσόντων, αλλά και διαφορετικού επιπέδου αγωνιστικής ωριμότητας. Το τελευταίο γίνεται εύκολα αντιληπτό σε έναν παίχτη στα εξής:
- παρατήρηση από προπονητή και συμπαίχτες για εσφαλμένη θέση στο γήπεδο
- παρατήρηση για αμέλεια στην κάλυψη αμυντικού χώρου
- παρατήρηση για διεκδίκηση υποδοχής της μπάλας από ακατάλληλη θέση
- παρατήρηση για κακή συνεργασία με τον πασαδόρο (κακή υποδοχή, άστοχη πάσα κλπ.).
Η ένταξη ενός παίχτη στην ομάδα προϋποθέτει επομένως πέρα από τα συνήθη προσόντα συνείδηση ρόλου και έργου. Η συμβολή του στην επιτυχία της ομάδας καθίσταται επαρκής όχι μόνο όταν βελτιωθεί η εικόνα του στο γήπεδο, αλλά και όταν αποκατασταθεί ο αυτουποστηρικτικός μηχανισμός, ώστε να εξαλειφθούν ολοσχερώς συμπτώματα ανασφάλειας και αυθυποβολής κατά τη διάρκεια του αγώνα.
Χρυσόστομος Κακαριάρης
-
|